Okra
Okra cirkels


Printversie
Bedevaart naar Koekelberg en uitstap naar Halle
- 16 september 2010


Op 14 – 15 en 16 september kon men er niet naast kijken: tientallen bussen uit het Gentse spoedden zich langsheen de E40 naar de basiliek van Koekelberg om er deel te nemen aan de jaarlijkse bedevaart van de Okra-regio Gent. Wijzelf hadden donderdag 16 september gekozen om een  duizendtal andere Okra’s uit onze omgeving te ontmoeten en om er samen de plechtige eucharistieviering bij te wonen. Het geheel met ondersteuning van een Okra-koor en in een regie van Eric lauwers is ieder jaar opnieuw de start van een nieuw werkingsjaar van onze 83 trefpunten in en rond Gent. Het thema van de Okra- jaarwerking is ditmaal  “Mobiliteit in al Zijn Vormen”.
Een kerk zoeken die drie dagen op rij een duizendtal bedevaarder kan ontvangen en waarrond op loopafstand 25 autocars moeten kunnen  parkeren vergt ieder jaar een zoektocht.
En ditmaal viel de keuze op de Nationale Basiliek van het Heilig Hart Brussel, beter bekend als de Basiliek van Koekelberg.
KoekelbergAW-0458
Deze basiliek is één van de projecten van onze megalomane koning Leopold II. Zoals we uit onze vorige bezoeken aan onze hoofdstad geleerd hebben wou Leopold het kleine België een Europees aanzien verschaffen door veelal enorme bouwwerken, het aanleggen van parken; de uitbreiding van ons spoorwegnet tot het dichtste van Europa en het verwerven van een kolonie die 80 keer groter was dan het moederland.
KoekelbergAW-0465
Maar bovenal wou hij Brussel tot de evenknie van het door hem zo bewonderde Parijs maken. En een van zijn ambities was de uitbouw van een West-Oost as doorheen Brussel met centraal de regeringsgebouwen, een justitiepaleis, de halfeeuwfeestpaleizen met triomfbogen om te eindigen bij het Congomuseum, momenteel het Museum van Midden-Afrika. Hij liet zich hierbij (opnieuw) inspireren door Parijs, meer bepaald door de Sorbonnewijk.
KoekelbergAW-8391
Het begin van deze kilometerslange as die op meerdere plaatsen de naam van Leopold II zou krijgen zou gevormd worden door een reusachtige kerk op het grondgebied van Ganshoren en op het hoger gelegen plateau van Koekelberg en voor deze kerk hiervoor stond de Parijse Basiliek van Montmartre model.
KoekelbergAW-8942
Het ontwerp van deze kerk van de hand van de architect Langerock, voorzag een gebouw in neogotische stijl, uitgevoerd in baksteen met een bekleding van witte  kalksteen en bekroond door meerdere torenspitsen. De eerste steen werd gelegd door Leopold persoonlijk op 12 oktober1905. De voltooiing zou echter een opgave worden voor zijn opvolger Koning Albert.
KoekelbergAW-8946
Door geldgebrek (toen al!) waren bij het uitbreken van de eerste wereldoorlog alleen de grondwerken voltooid en de fundamenten opgemetst. Uiteraard werden de werken tijdens de eerste wereldoorlog (van 1914 tot 1918 ) stilgelegd en zouden pas in 1919 hervat worden in geheel andere omstandigheden en met
 KoekelbergAW-8951
een totaal andere financiering: de Belgisch regering was immers niet langer bereid de kosten (gedeeltelijk) op zich te nemen en verwees de initiatiefnemers naar privé-investeerders. In de praktijk zouden jaarlijkse omhalingen en persoonlijke giften en legaten de bouwwerken moeten financieren.
KoekelbergAW-8960
Het aanvankelijke ontwerp leek veel te duur uit te vallen en werd vervangen door een ontwerp waarbij een skelet uit beton werd voorzien en de neogotische stijl werd verlaten ten voordele van de art-decostijl. De Gentse architect Albert van Huffel  zorgde voor het ontwerp en hield toezicht op het verloop van de bouwwerken.
KoekelbergAW-8966
In januari 1926 begon de aanpassing van de funderingen en in 1930 kon men starten met de eigenlijke opbouw van de kerk. In mei 1935 kon het eerste gedeelte van het kerk ingewijd en gebruikt worden. De basis van de enorme koepel was klaar toen op 10 mei 1940 de tweede wereldoorlog uitbrak. Het duurde uiteindelijk tot oktober 1951 vooraleer de kerk volledig kon ingewijd worden en een jaar later, op 29 januari 1952,
 KoekelbergAW-8970
verleende Paus Pius XII haar de titel van Basilica Minor ( kleine basiliek). Het is pas in november 1970 dat de grote koepel van de basiliek afgewerkt was. Dat de term “kleine basiliek” niet geheel beantwoordt aan de werkelijkheid bewijzen deze cijfers: lengte middenbeuk 141 meter en de dwarsbeuk meet 108 meter. Hoogte van de grootste koepel: 89 meter. Diameter van de koepel: 33 meter.
KoekelbergAW-8973
Het is het grootste kerkgebouw in art-decostijl en 3500 kerkgangers vinden er plaats. Vanuit het met de lift toegankelijke rondgang op 52 m hoogte heeft men bij helder weer zicht op de volledige stad Brussel maar ook op Leuven, Antwerpen en Gent.
Een klassieke Vlaamse bedevaart is niet volledig zonder een culinair aanhangsel. En dit was ook het geval bij deze Okra- regiobedevaart. Daartoe moesten we ons echter verplaatsen naar Halle, onze tweede bestemming en uitvalsbasis voor onze namiddagactiviteiten.
KoekelbergAW-8980
Op weg daar naartoe, een rit van een vijftiental kilometer maakten we kennis met de onverwacht groene gordel die de grootstad Brussel scheidt van het Pajottenland maar verderop in dit artikel vertel ik hierover meer. Halle zelf is een zeer oud stadje, langsheen de taalgrens en in de loop der eeuwen vanuit zijn marktfunctie uitgegroeid tot dienstencentrum voor het zuiden van het Pajottenland
 KoekelbergAW-8991
(vergelijk het met de functie van Eeklo ten behoeve van het Meetjesland).
Na het uitstekende middagmaal in De Mouterij, een prachtig gerestaureerd gebouw uit de achttiende eeuw waarbij zijn oorspronkelijke functie bewaard bleef, bezochten we met twee gidsen de St Martinuskerk, sinds 1948 verheven tot St Martinusbasiliek van Halle. Het verschil met de basiliek van Koekelberg kan niet groter zijn.
KoekelbergAW-8993
Waar deze laatste opvalt door zijn enorme afmetingen en zijn sobere vormgeving binnenin imponeert de basiliek van Halle die ongeschonden de zestiende-eeuwse Beeldenstorm heeft overleefd, door zijn laat-gothische bouwstijl en zijn rijkelijk interieur. Deze kerk opgetrokken in witte kalksteen is driebeukig en wordt bekroond door een 71 meter hoge klokkentoren die een beiaard met 54 klokken herbergt.
KoekelbergAW-9001
Halle is sinds de vroege middeleeuwen een bedevaartsoord waarnaar jaarlijks duizenden bijstand kwamen zoeken bij de “Zwarte Lievevrouw”. Een kopie ervan staat nu in het hoofdkoor van de kerk terwijl het originele beeld om veiligheidsredenen elders ondergebracht is. Het is niet duidelijk waarom het originele beeld zwart is.
 KoekelbergAW-9006
Is dit ingevolge de inwerking de rook en roetafzetting van de miljoenen waskaarsen die ooit aan haar voeten hebben gebrand? Of was het ingevolge de oxidatie van het zilverbeslag die ooit het gelaat en de handen van O.L.V. hebben bedekt? Mysterie! De in oorsprong aan de H. Martinus van Tours toegewijde kerk is sinds 2 juni 1948 door het Vaticaan verheven
tot basiliek en is hiermede één van de in totaal zevenentwintig Basilica Minor in België. Een basilica minor is een kerkgebouw dat wegens zijn belangrijkheid maar ook door bijvoorbeeld zijn geschiedenis als bedevaartsoord de erkenning krijgt als basiliek Oostakker, Dadizele, Scherpenheuvel zijn Basilica Minor). In dergelijke kerken zijn steeds twee voorwerpen geplaatst aan weerszijden van het hoofdaltaar.
- Een conopeum: een half-gesloten parasol bekroond door een bol met kruis en uitgevoerd in de pauselijke kleuren;
- Een tintinnabulum: een klokje in goud of zilver.
Een bezoek aan deze basiliek is overweldigend en het enthousiasme waarmee onze beide gidsen ons opmerkzaam maakten op de pareltjes van bouwkunst, kerkmeubilair; glazenierkunst, beeldhouwwerk en schilderijen was voor ieder van ons verrijkend. Een bezoek aan de basiliek van Halle is dan ook voor iedereen een aanrader.
Het tweede gedeelte van de namiddag hadden we op aanbeveling van de toeristische dienst van Halle gereserveerd voor een verkenning van het Pajottenland langsheen de zogenaamde Witseroute genoemd naar de politiecommissaris Witse uit de gelijknamige televisieserie.
Het Pajottenland situeert zich ten westen van Brussel en is gelegen binnen de vierhoek Asse – Brussel- Halle en Ninove. Het Pajottenland is bekend als de moestuin van Brussel. Het is een zachtglooiend landschap met tientallen kleine dorpjes die zich aaneenrijgen langsheen oude kasseiweggetjes en met telkens in het centrum een oud kerkje. Een aantal kastelen (Gaasbeek, Beersel...) en oude vierkantshoeven liggen verspreid in het landschap terwijl de groenteteelt alom aanwezig is. Het probleem van de splitsing Brussel – Halle – Vilvoorde is hier nooit ver weg en het is duidelijk dat de bewoners vrezen dat het oprukkende Brussel de rust en landelijkheid van deze streek bedreigt. Wij hebben per bus de plaatsen bezocht waar de televisiereeks Witse zich afspeelt: waar hij woont en werkt en de locaties waar sommige afleveringen zich situeren. We weten nu waar zijn nieuwsgierige buurman woont en waar hij regelmatig een geuze gaat drinken of waar de boom van Witse staat.
Op onze rondrit zijn we op verschillende plaatsen oude brouwerijtjes van lambiek gepasseerd. Sommigen zijn nog in bedrijf en leveren het basisproduct voor de gerenommeerde plaatselijke geuze en de kriek. Ook dit is het pajottenland. Alleen hier, in de valleien van de Zenne, de Zuun en de Neerpedebeek is een wilde gist aanwezig, de Brettanomyces Lambicus of Brettanomyces Bruxellensis die in het wort (bierbasis) een spontane gisting op gang brengt die alleen hier voorkomt en lambiek tot een uniek bier maakt. Deze lambiek wordt geleverd aan “geuzestekers” die het brouwproces verder zetten tot het eindproduct, de geuze en verderop de kriek.
Ik heb gepoogd tijdens de tocht de dorpjes te noteren waardoorheen de Witse toer loopt. Mogelijks heb ik hier en daar een lokaliteit gemist. Vanuit het Hallerbos langsheen de vestiging van Colruyt en de taalgrens (Braine-le-Château) gaat de tocht over Lembeek naar Boogaarden en Bellingen. Meer noordelijk rijden we naar Pepingen, Leerbeek, Breedhout en Elingen. De volgende grotere dorpen zijn Gooik en Lennik, gevolgd door St Martens Lennik, Gaasbeek, Vlezenbeek, St Laurens-Berchem, St Gertrudis-Pede, Oudenaken, St Pieters-Leeuw met zijn 300 m hoge zendmast van de VRT, en Buizingen en Huizingen. Van een aantal van deze dorpjes had ik nooit gehoord. En ik zal vermoedelijk niet de enige geweest zijn!
Ons avondmaal, een broodmaaltijd, hebben we genomen in De Oude Brouwerij in Affligem aan de noordzijde van het Pajottenland.
Het was al bij al een prachtige uitstap in een stukje minder bekend België. (T.M.)
Naar boven